Ashwagandha: wat het onderzoek zegt, wat de wet verbiedt te zeggen

Ashwagandha (Withania somnifera) is waarschijnlijk de best verkochte plant van het moment. Het is ook de plant waarover u de meeste onwettige beloftes leest. Deze gids legt uit hoe het dossier er echt voor staat — en hoe u kiest zonder dat men u verhaaltjes vertelt.

Laten we met het ongemakkelijke deel beginnen

In de Europese Unie is geen enkele gezondheidsclaim toegestaan voor ashwagandha. Geen enkele.

De reden is eerder administratief dan wetenschappelijk. Bij de opbouw van het Europese register van claims zijn duizenden aanvragen over planten door de Commissie on hold gezet, in afwachting van een fundamenteel debat over hoe botanische stoffen moeten worden beoordeeld. Dat dossier ligt al meer dan tien jaar stil. De betrokken planten zitten daardoor in een juridisch vacuüm: er valt niets te beweren en niets te weerleggen.

Praktisch gevolg: een merk dat „vermindert stress”, „verbetert de slaap” of „verhoogt het testosteron” op een pot ashwagandha schrijft, overtreedt de regels, zelfs als het een studie citeert. Wij zullen het dus niet schrijven.

Wat de plant werkelijk is

Ashwagandha is een struik uit de nachtschadefamilie, hoofdzakelijk geteeld in India. Het is de wortel die als voedingssupplement wordt gebruikt en die al eeuwen een centrale plaats inneemt in de ayurvedische farmacopee.

De best bestudeerde bestanddelen zijn de withanoliden, een groep steroïdale lactonen. Aan hun gehalte wordt de kwaliteit van een extract afgemeten — en dat is bijna altijd waar etiketten vaag worden.

Hoe leest u een ashwagandha-etiket

Drie gegevens tellen. Ontbreekt er één, wees dan achterdochtig.

1. Poeder of extract?

Gewoon gedroogde en gemalen wortel heeft niets te maken met een geconcentreerd extract. „500 mg wortelpoeder” en „500 mg extract” zijn twee volstrekt verschillende producten tegen dezelfde geafficheerde prijs.

2. De extractieverhouding

Een 10:1-extract betekent dat er 10 g grondstof nodig was om 1 g extract te verkrijgen. Hoe hoger de verhouding, hoe geconcentreerder het extract.

3. Het gehalte aan withanoliden

Dat is het doorslaggevende cijfer, vaak uitgedrukt in procent. Een extract gestandaardiseerd op 5 % withanoliden bevat bij gelijk gewicht vijf keer meer actieve moleculen dan een extract op 1 %. Een etiket dat een groot aantal milligram aankondigt zonder ooit dat percentage te geven, verkoopt u vooral gewicht.

Wat het onderzoek zegt, zonder te extrapoleren

Er bestaat een aanzienlijk aantal gerandomiseerde klinische studies over ashwagandha, voornamelijk uitgevoerd in India, doorgaans met bescheiden aantallen (30 tot 100 deelnemers) en over korte duur (8 tot 12 weken). Verschillende recente meta-analyses vatten ze samen.

Dit geheel wordt door de Europese autoriteiten veelbelovend maar nog ontoereikend geacht om een claim toe te staan: beperkte aantallen, heterogeniteit van de gebruikte extracten, frequente financiering door fabrikanten, weinig onafhankelijke langetermijnstudies.

Dat is een eerlijk standpunt, en het is het onze: de plant is interessant, het onderzoek vordert, en het is te vroeg om u een resultaat te beloven.

Voorzorgen

• Afgeraden voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven.
• Voorzichtigheid bij schildklieraandoeningen of auto-immuunziekten: vraag uw arts om advies.
• Mogelijke interacties met kalmeermiddelen, immunosuppressiva en schildkliermedicatie.
• Respecteer de dosis op het etiket. „Natuurlijk” betekent niet „zonder effect”.

Onze formules

Wij bieden ashwagandha in twee vormen aan: 180 capsules voor een kuur van 90 dagen, en kauwgummies met appelsmaak gecombineerd met vitamine D2. Het extract, de verhouding en het gehalte staan op elke productpagina — niet in een voetnoot.

De rest van de categorie vindt u in Slaap & stress.

Wat u moet onthouden

• Geen enkele gezondheidsclaim is toegestaan voor ashwagandha in Europa: het plantendossier ligt al meer dan tien jaar stil.
• Vergelijk drie dingen: poeder of extract, extractieverhouding, gehalte aan withanoliden.
• Het onderzoek is veelbelovend maar nog kort en zelden onafhankelijk.
• Elk merk dat u een becijferd effect van deze plant belooft, overtreedt de regelgeving.

Bronnen

• EU-register van voedings- en gezondheidsclaims — Europese Commissie. Daar stelt u vast dat geen enkele claim voor ashwagandha is toegestaan en dat de aanvragen over planten „on hold” staan.
• Verordening (EG) nr. 1924/2006 — de tekst die elke niet-toegestane claim over een levensmiddel verbiedt.
• EFSA — Voedings- en gezondheidsclaims — de wetenschappelijke beoordelingsmethode en de stand van de botanische dossiers.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding of een gezonde levensstijl. Afgeraden voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven en voor personen onder medische behandeling.